Özbekistan’da faaliyet gösteren bir şirket için çok dilli web sitesi, “olsun diye yapılmış bir çeviri” değildir. Hizmetlerinizi Rusça, Özbekçe ve bazen İngilizce arayan müşterilerin sizi bulmasının yoludur. Taşkent’te ofis açan, Özbekistan pazarına giren ya da orada zaten iş yapan bir Türk firmasıysanız, bu yazıda kimin hangi dilde aradığını, çok dilli bir sitenin teknik olarak nasıl kurulduğunu, ne kadar emek istediğini ve arama trafiğini sessizce eriten hataları ele alıyoruz.
Kim hangi dilde arıyor
Taşkent’te iş yazışmalarının ve hizmet aramalarının önemli bir kısmı hâlâ Rusça yapılıyor. Pek çok yönetici, satın alma sorumlusu ve bireysel müşteri, özellikle başkentte, böyle arıyor: “yakınımdaki diş kliniği”, “Taşkent daire tadilatı”, “Taşkent web sitesi yapımı” gibi sorgular Rusça yazılıyor.
Özbekçe devletin resmî dili ve ülke nüfusunun çoğunluğunun ana dili. Birçok kullanıcı, özellikle gençler ve başkent dışında yaşayanlar, Özbekçe ve Latin alfabesiyle arıyor: “sayt yaratish” ya da “stomatologiya Toshkent” gibi sorgular tam olarak böyle yazılıyor. Sitenizin Özbekçe sürümü yoksa bu aramalarda gösterilecek bir sayfanız da yok demektir.
İngilizce daha az gerekir, ama gerektiği yerde kritiktir: turistler, yabancı ortaklar, yatırımcılar ve Özbekistan’da yaşayan uluslararası şirket çalışanları. Türk firmaları için bir de şu soru var: Türkiye’deki genel merkeziniz, ortaklarınız veya bayileriniz siteyi hangi dilde okuyacak? Bazı şirketler için bu dil Türkçedir; bunu dil listenizi belirlerken kendi ihtiyacınız olarak hesaba katın.
- Taşkent’te yaşayanlara hizmet (klinikler, güzellik salonları, restoranlar, tadilat): genellikle Rusça + Özbekçe.
- B2B, üretim, inşaat: Rusça + Özbekçe; yabancı müşterileriniz varsa İngilizce de.
- Oteller, turizm, ihracat, eğitim: Rusça + Özbekçe + İngilizce.
Hangi dillere ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız
Tahmin etmenize gerek yok. Müşterilerinizin size Telegram’da ve WhatsApp’ta hangi dilde yazdığına, hangi dilde aradığına ve yorum bıraktığına bakın. Siteniz zaten varsa Google Search Console’da ya da Yandex Webmaster’da arama sorguları raporunu açın: insanların sizi hangi dilde ve hangi alfabeyle aradığı orada görünür. İki arama motorunu da hesaba katın: Özbekistan’da hem Google hem Yandex kullanılıyor, bu yüzden dil sürümleri ikisi için de doğru kurulmalı.
Çok dilli web sitesi teknik olarak nedir
İki ya da üç dilli bir site, bir “çevir” düğmesi değildir. Aynı sayfaların birkaç eksiksiz sürümüdür ve arama motorları her birini ayrı ayrı görür ve dizine ekler. Bunun parçaları şunlardır.
Her dil için ayrı URL
Her dil sürümünün kendi adresi olur, örneğin /ru/uslugi/, /uz/xizmatlar/, /en/services/. Dil yalnızca bir çerez ya da betikle aynı adres üzerinde değişiyorsa, arama motoru botu tek bir sürüm görür; diğerleri Google ve Yandex için yok hükmündedir.
hreflang etiketi
hreflang etiketleri arama motoruna “bu sayfalar aynı içeriğin farklı dillerdeki hâlidir” der. Özbekistan’daki tipik bir site için bu kodlar ru, uz, en ve varsayılan sürüm için x-default olur. Temel kural karşılıklılıktır: her sürüm diğer tüm sürümleri ve kendisini gösterir. Bağlantı tek yönlüyse arama motoru onu yok sayabilir.
Dil değiştirici
Dil değiştirici, ziyaretçiyi ana sayfaya değil, aynı sayfanın diğer dildeki hâline götürmelidir. Dil adlarını o dilin kendisiyle yazın: Rusça için Kiril harfleriyle kendi adı, “O‘zbekcha”, “English”. Ziyaretçiyi IP adresine göre otomatik olarak yönlendirmeyin: Rusça sürümü bilerek açan kişi orada kalmalı, arama motoru botu da tüm sürümlere erişebilmelidir.
Çevrilmiş meta etiketleri
Çevrilen şey yalnızca sayfadaki metin değildir. Title, meta description, başlıklar, görsel alt metinleri, düğme ve form metinleri, Telegram ve sosyal ağlar için bağlantı önizlemeleri, sayfa adresi (slug) ve lang özniteliği de o sürümün dilinde olmalıdır. Arama sonuçlarında insanların gördüğü şey title ve description’dır; tıklayıp tıklamamaya da onlara bakarak karar verirler.
Özbekçe: Latin alfabesi ve Kiril sorusu
Özbekçenin resmî alfabesi Latin alfabesidir ve sitenin ana Özbekçe sürümü için bunu öneriyoruz. Yine de pek çok kişi, özellikle orta ve ileri yaştakiler, Özbekçeyi Kiril harfleriyle rahatça okumaya devam ediyor. Hedef kitleniz buysa, Kiril Özbekçe kendi koduyla (uz-Cyrl) ayrı bir sürüm olarak yapılmalı, Latin sayfanın içine parça parça eklenmemelidir. o‘ ve g‘ harflerine de dikkat edin: bunlar rastgele bir kesme işaretiyle değil, doğru karakterle yazılmalıdır; aksi hâlde metin anadili Özbekçe olan okura özensiz görünür.
Makine çevirisi değil, insan çevirisi
Makine çevirisi taslak olarak işe yarar, bitmiş metin olarak yaramaz. Terimleri karıştırır, Rusçadan kelimesi kelimesine aktarır ve sektörünüzde müşteriyle nasıl konuşulduğunu bilmez. Türkçe ile Özbekçe akraba diller olduğu için “zaten benziyor” diye düşünmek de yanıltıcıdır: benzer görünen kelimelerin anlamı ve tonu çoğu zaman farklıdır. Her sürümü o dili anadili olarak konuşan biri okumalı; özellikle fiyatlar, koşullar, hizmet adları ve hukuki metinler.
Karşılaştırma: dillere üç yaklaşım
| Tek dilli site | Otomatik çeviri eklentisi | Gerçek çok dilli site | |
|---|---|---|---|
| Arama motorları diğer dilleri görüyor mu | Hayır | Genellikle hayır: çeviri tarayıcıda oluşturulur | Evet, her sürüm dizine eklenir |
| Metin kalitesi | İyi, ama tek dilde | Öngörülemez, terim hataları | Anadili konuşan biri tarafından okunmuş |
| Title ve description | Yalnızca tek dilde | Arama sonuçları için çevrilmez | Her dil için ayrı |
| Müşteri güveni | Kitlenin bir kısmı kaybedilir | Hatalar yüzünden zarar görür | Müşteri kendi dilinde okur |
| Başlangıçtaki emek | Minimum | Minimum | Her dilde metin ve kontrol |
Emek olarak ne kadar tutar
Teknik kısım (ayrı URL’ler, hreflang, dil değiştirici, meta etiketleri) geliştirme sırasında bir kez yapılır. Asıl iş metinlerdir ve her yeni dille birlikte büyür. Kabaca:
- Metinler: her dil, tüm sayfalar için bir takım metin daha, artı title ve description demektir.
- Kontrol: her sürümü yayından önce o dili anadili olarak konuşan birinin okuması gerekir.
- Güncellemeler: yeni bir hizmet, kampanya ya da fiyat tüm sürümlerde aynı anda değişmelidir; yoksa sürümler birbirinden kopar.
Pratik bir iş sırası:
- Sitenin kimin için olduğunu belirleyin ve müşterilerinizin gerçekten ihtiyaç duyduğu 2–3 dili seçin.
- Metinleri ana dilinizde hazırlayın ve sayfa yapısında anlaşın.
- Çevirileri yaptırın ve anadili konuşan birine kontrol ettirin.
- Her dilde her sayfa için ayrı title ve description yazın.
- Yayından sonra Google Search Console ve Yandex Webmaster’da tüm sürümlerin dizine eklendiğini kontrol edin.
Bütçe planlarken dil sayısının maliyeti en çok metin ve kontrol tarafında artırdığını unutmayın; teknik altyapı bir kez kurulur.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca tek dilde site. Potansiyel aramaların önemli bir kısmı yanınızdan geçip gider, bazı ziyaretçiler de kendi dilinde metin bulamadığı için ayrılır.
- Sürümler yerine otomatik çeviri eklentisi. Arama motoru tek dil görür, müşteri ise hatalarla dolu bir metin.
- Karışık sayfalar. Rusça menülü, çevrilmemiş düğmeli, form mesajları İngilizce olan Özbekçe sayfalar. Aynı Özbekçe sayfada Latin ve Kiril harflerinin karışması da buna dahil.
- Tüm dillerde aynı meta description. Özbekçe başlığın altında Rusça açıklama, arama sonuçlarında hata gibi görünür ve tıklanma oranını düşürür.
- Ana sayfaya giden dil değiştirici. Kişi bir hizmet sayfasındaydı, dili değiştirdi ve kayboldu.
- Tek yönlü hreflang ya da hiç olmaması: sürümler birbirini tamamlamak yerine birbiriyle yarışır.
- IP’ye göre otomatik yönlendirme, bazı sürümleri hem insanlar hem botlar için erişilemez kılar.
Siteniz zaten varsa ve dil sürümlerinin doğru kurulduğundan emin değilseniz, bu SEO optimizasyonu kapsamında kontrol edilir.
Bir klinik ya da diş kliniği işletiyorsanız, ayrı hazırladığımız klinik web sitesi kontrol listesine göz atın: sayfalar, randevu talebi ve hasta güveni.
7 iş gününde çok dilli web sitesi
Rusça, Özbekçe ve İngilizce bir kurumsal siteye ihtiyacınız varsa, hazır bir “7 günde web sitesi” paketimiz var:
- 3–5 sayfa, en fazla 3 dil (RU / UZ / EN);
- 7 iş gününde yayın; süre, eksiksiz brief ve ön ödeme alındıktan sonra başlar;
- anahtar teslim 4 500 000 UZS, 50/50 ödeme: yarısı başlamadan önce, yarısı yayında;
- telefonda hızlı açılan, mobil uyumlu tasarım ve temel SEO;
- metinleri ve fotoğrafları kendiniz değiştirebileceğiniz bir yönetim paneli;
- alan adı, hosting ve panel sizin adınıza kaydedilir; ilk yıl için hosting, SSL ve 3 kurumsal e-posta hediye.
Paketteki örnek dil seti Rusça, Özbekçe ve İngilizcedir. Genel merkeziniz için Türkçe bir sürüm de düşünüyorsanız, bunu ilk görüşmede dil ihtiyaçlarınızla birlikte belirtin. Online mağaza, online randevu ve özel işlevler ayrı bir hizmettir: ihtiyaca göre web geliştirme. Çalışma örneklerimizi portföyde görebilir, sorularınızı iletişim sayfasından iletebilirsiniz.
Çok dilli web sitesi hakkında sık sorulan sorular
Müşterilerim Rusça konuşuyorsa Özbekçe sürüme ihtiyacım var mı?
Büyük olasılıkla evet. Gelecekteki müşterilerinizin bir kısmı hizmetleri Özbekçe ve Latin alfabesiyle arıyor; Özbekçe sürüm olmadan siteniz bu aramalarda gösterilecek bir şey sunamaz. Ayrıca insanın kendi ana dilindeki metin daha fazla güven uyandırır.
Otomatik çeviriyle idare edebilir miyim?
Taslak olarak evet, bitmiş metin olarak hayır. Otomatik çeviri eklentisi genellikle arama motorları için ayrı sayfalar oluşturmaz, kontrol edilmemiş makine çevirisi de terim ve ifade hataları içerir. Her sürümü o dili anadili olarak konuşan biri kontrol etmelidir.
Özbekçe sürüm için Latin mi, Kiril mi?
Ana Özbekçe sürüm için Latin alfabesini öneriyoruz, çünkü resmî alfabe budur. Kitlenizin önemli bir kısmı Kiril harfleriyle okuyorsa, bu ayrı bir dil sürümü olarak yapılır; aynı sayfada Latin harfleriyle karıştırılmaz.
İngilizceye ihtiyacım var mı?
Müşterileriniz arasında turistler, yabancı ortaklar veya yabancı çalışanlar varsa evet. Yalnızca Özbekistan’da yaşayanlara yönelik hizmetler için genellikle Rusça ve Özbekçe yeterlidir.
“7 günde web sitesi” paketine kaç dil dahil?
En fazla üç dil: Rusça, Özbekçe ve İngilizce. Anahtar teslim 4 500 000 UZS’ye, 50/50 ödemeyle 3–5 sayfalık bir site. Süre 7 iş günüdür ve eksiksiz brief ile ön ödeme alındıktan sonra başlar.